BAT Aldizkaria 70. zenbakia. EUSKARAREN LEGEAK

Iñaki Agirreazkuenaga: EUSKARAREN ARAUBIDE JURIDIKOA EUSKAL AUTONOMIA ERKIDEGOAN, NAFARROAN ETA IPAR EUSKAL HERRIAN

Iñaki Agirreazkuenaga irakasle katedradunak Euskal Herrian euskararen ofizialtasuna zehazten dituzten legeen ikuspegi orokor eta zehatza eskaintzen du artikulu honetan. Hiru lurralde administratiboak banan bana aztertuz honako atalak landu ditu: Euskal Autonomia Erkidegoan legeek hizkuntza arloko oinarrizko printzipioekin dituzten harremanak, hizkuntzen ofizialtasuna, Espainiako Konstituzioaren eraginpeko lurraldean gaztelania jakin beharra, lurralde bateko berezko hizkuntza eta hizkuntza dela-eta ez diskriminatze printzipioa, besteak beste. Ondoren Nafarroako legearekiko egoera eta Ipar Euskal Herrian euskaldunen hizkuntza -eskubideak zertan diren ere aztertu du.

___________________________________________________________________________________________________________________________

Jean-Baptiste Coyos. EUSKARA ETA LEGERIA IPAR EUSKAL HERRIAN: GIZARTE ELEBIDUN BATERANTZ AUKERAK ETA MUGAK

Artikulu honetan Frantziako hizkuntza-legeria eta oinarritzen duen hizkuntza-ideologia aurkezten ditugu. Erakusten dugu legeria hori zein desorekatua den, frantsesaren aldekoa izanez. Eskualdeetako hizkuntzak ez ditu aterbetzen. Halere euskal elkarte batzuek, euskaltzale ausartek hizkuntza-politika eremu zenbait ideki dituzte. Ondotik, duela gutxi, podere publikoek euskararen aldeko hizkuntza-politika proiektua sortu dute. Oraiko legezko marko desorekatuan ere hizkuntza-politika publikoa, elkarteen ekintzak, gizartearen engaimendua azkarragoak, eraginkorragoak izan daitezkeela azpimarratzen dugu. ___________________________________________________________________________________________________________________________

Julen Urbiola. ILPren KONTAKIZUNAK

Julen Urbiola egileak artikuluaren buruan azaldu du lan honen nondik norakoa: “zure aurrean daukazun … idazki honetan ez dut azterketa tekniko hutsa egin nahi eta, asmo horrekin bat, zuen begietara istorio bat ekarriko dizuet, edo hobe esanda, hiru istorio ezberdin; hirurak beste hainbat nafarren istorioak. Eta istorio horien bitartez Nafarroan, azken 25 urtean, euskararen inguruan azpimarratzeko izan diren joan-etorriak ezagutuko ditugu. Finean, euskaldunen hizkuntza eskubideez ari garenean, pertsonez mintzo baikara.” Kontakizunaren protagonistak I, L eta P dira, Euskararen Foru Legeak Nafarroa zatitu duen hiru eremu banatan jaioak duela 25 bat urte: eremu mistoan, eremu euskaldunean eta eremu ez euskaldunean jaioak, alegia. ILPren kontakizunaren bidez Nafarroan Euskararen Foru Legea onartu zenetik 22 urte pasa diren honetan euskararen legeen ibilbideari begirada kritiko zorrotza eskaintzen dio egileak.

___________________________________________________________________________________________________________________________

Paul Bilbao. MILAKA URRAKETA EUSKARAREN LEGEEN BABESPEAN

Euskararen legeek zer-nolako babesa eskaintzen dien hizkuntza-eskubideei aztertzen du Paul Bilbaok artikulu honetan. Hizkuntza Eskubideen Behatokiak 2001ean Euskararen telefonoa abian jarri zuenetik zazpi mila espediente jaso eta bideratu ditu. Horietatik gehienak hizkuntza-eskubideen urraketekin lotuta daude, eta horiei erantzuteko Administrazio desberdinek emaniko erantzunak aztertzen ditu egileak. Lan honetan oso zehatz ikus daitezke erantzun horietan erabilitako argudioak. Beraz, hemen ageri dira Frantziako SNCF-k, Agence Nationale Pour l’Empoloi-k emandako erantzunak, Espainiako Herri Defendatzaileak, Barne Ministerioak, Nafarroako Arartekoak, Osakidetzak, Herrizaingoak, eta Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak emanikoak ere, besteak beste.

___________________________________________________________________________________________________________________________

Erramun Osa. KONTSUMITZAILEEN ETA ERABILTZAILEEN 123/2008 DEKRETUA. HIZKUNTZA AUKERA BERDINTASUNA ETA ASKATASUNA OINARRI

Artikulu honen iturburua 2008. urtean Udako Euskal Unibertsitateko (UEU) Baionako ekinaldian emaniko hitzaldia da. Hitzaldi hura "Ez inposatu, ez eragotzi, euskara baliatzeko aukerak areagotu" izenburua zuen. Bere abiapuntua Eusko Jaurlaritzak uztailan 1ean onarturiko 123/2008 Dekretua zen, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen hizkuntza eskubideei buruzkoa. Egileak dekretu horren garrantzia honela adierazten du: “akaso, 10/1982ko Euskararen Legearen ondoren eremu pribatuan horren eragin zabaleko araubiderik ez [bai]ta indarrean jarri”. Horrela, Dekretuaren nondik norakoak, iturburua eta helburua erakusteaz gain izan dituen bi aldeko kritikei ere erantzuten die Osak. Nolanahi ere, egileak zehaztasunak eman aurretik, euskara “merkataritzan, ostalaritzan, bezeroekiko harremana duten zerbitzu-enpresetan, eta abar luze batean zein egoeratan dagoen”ari buruz azalpen argigarriak ere eskaini ditu.

___________________________________________________________________________________________________________________________

Mikel Irizar. HIZKUNTZAK ENPRESAN, LEGETIK HARATAGO

Kutxaren Hizkuntza Plangintzaren inguruan gogoeta egin du Mikel Irizarrek artikulu honetan. Gipuzkoan sortutako enpresa honek eremu geografiko berrietan ere hedatzen joan da eta bertan ere hizkuntza politika zehatza ezarri du. Bere langile kopuru guztitik herena Euskal Herritik kanpokoak dira, eta horien artean badira elebidunak direnak ere (Katalunian, Valentzian eta Galizian, esate baterako). Errealitate horretatik abiatuz Irizarrek Kutxaren hizkuntza-politikaren ildo nagusiak ematen ditu ezagutzera, legeak ezartzen dituen betebeharretik haratago. Hor sartzen dira bezeroari zor zaion arreta hobetzea helburu duten ekimenak, lan-postuetarako hizkuntza-eskakizunak zehaztearena, eta euskara lan-hizkuntza izan dadin jartzen diren