Zenbaki honetan euskararen erabileraren eta normalizazioaren azterketa EAEko administrazioan dugu gai monografikoa. Aurreko zenbakian udaletako egoera aztertu genuen; oraingoan, berriz, udaletik kanpo gelditzen den administraziokoa, edo administrazioko esparru batzuetakoa, hobeto esan: HAEE-IVAP erakundea, Gipuzkoako Foru Aldundia, Justizia arloa, eta Osasun arloa. HAEE-IVAP erakundea orokorra da, Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio Publikoen eragilea delako: giza baliabideak eta antolamendua hobetzea, eta administrazio eraginkorra, efizientea, eta elebiduna ezartzea du xede, zerbitzu publikoari buruz komunak diren balioetan oinarrituta. 1983 urtean sortu zen eta, geroztik, euskara administrazioan sartzea, hedatzea, eta normalizatzea du helburu, besteak beste administrazioan bertan hizkera finkatuz. Erakunde honen zereginak dira: bai Euskalduntze Zerbitzua, administrazio publikoko langileen hizkuntza-gaitasuna bultzatzeko, antolatzeko, eta ebaluatzeko, baita Itzulpen Zerbitzua ere, itzulpen eta interpretazio zerbitzuak eskaintzeko, eta administrazio arloko terminologia finkatzeko, zabaltzeko, eta material idatzia sortzeko. Urtero plangintzatzen ditu euskararen inguruko ikastaro ezberdinak, euskara zehatza eta kalitatezkoa bermatzeko eta herritarrekiko komunikazioa euskaraz errazteko. Administrazio publikoetako langileen arlo nagusiak dira: udalak, aldundiak, Jaurlaritza, Legebiltzarra, Euskal Herriko Unibertsitatea, Osakidetza eta Justizia, baina jakina da ez duela eragin berdinik izan arlo hauetan: udaletan eta aldundietan eragin handiagoa du, adibidez, Osakidetzan eta Justizia arloan baino, zenbaki honetan ikus daitekeenez. Etorkizunari begira, artikuluan egindako hausnarketetan ez da jasotzen argi administrazio arlo guztietan egingo duten plangintza eta inplementazioa; gehienez, langileen motibazioa lantzeko ahaleginetan parte hartzea aipatzen da; berriro ere ikusten da irizpidea ez dela derrigorrez legea betetzea eta lanpostuen euskara perfila definitzea eta betetzea, baizik langileen motibaziora eta borondatera jotzea. Galdera, ordea, hau da: posible al da horrela administrazioa euskalduntzea?

Gure inguruan zabalkunderik handiena duen egunkari bateko zuzendariari zuzendutako gutunen sailean honako hau irakur genezakeen irakurle baten lumatik 2004ko azaroaren 13an “Euskara y utilidad” izenburupean (gutunak aurreko egun batean egunkari berean agertutako beste bati erantzun nahi zion):

Euskal Herrian Euskaraz Elkarteak hizkuntza normalizazioaren inguruan antolaturiko mahai-inguruetan laugarrena duzue Donostian antolaturiko hau. Gaurko hizketa gai nagusia, euskararen normalkuntza prozesuan nazioarteak duen eragina zein den aztertzea izango da. Gaiaren inguruan hiru galdera nagusi egiten ditugu, abiapuntu moduan:

MARKO TEORIKOA:

Merkataritza euskalduntzeko plangintzak lan mundua euskalduntzeko mikroplangintzen artean koka daitezke. Azken urte hauetan euskarak lan mundura egin behar duela jauzi etengabe aditzen da euskaltzaleen artean. Horretarako, erakundeek, enpresa batzuk eta herri mugimenduek lan mundua euskalduntzeko ereduak garatu dituzte. Plan hauek bi motatako enpresei begira diseinatu dira: enpresa handiei begira eta txikizkako merkataritza establezimenduei begira (baita ostalaritzari eta beste hainbat zerbitzuri begira ere). Artikulu honetan ez dut enpresa handien plangintzak zehatz-mehatz aztertuko, eredua arras ezberdina delako.

Osasungoa Euskalduntzeko Erakundearen sorreraz hitz egiguzu. Ze helbururekin sortu zenuten erakundea?

OEE (Osasungoa Euskalduntzeko Erakundea) 1990eko martxoan sortu zen. Hasieran gutxi ginen, eta han-hemenka biltzen ginen orduko hartan, dispertsio izugarriarekin eta denetik egin nahian. Helburuak oso zabalak ziren. 1930eko martxoaren 30az geroztik erakunde legala gara. OEEk 200dik gora kide ditu, eta 1000tik gora helbide kontrolatzen ditugu. Gure bazkide izateko, urteko kuota txiki bat ordaindu behar da, besterik ez. 200 bazkide bai, baina inor ez daukagu nominapean. Ez daukagu lokalik ere.

Pellokeria dirudi artikulu honen izenburuak, baina kontua zera da, gaur egun Justizia Administrazioan dagoen euskararen erabilera mailari so eginda, horrelako pellokeriak ere zalantzan jartzeko modukoak direla. Izenburuak berez behar du labur izan, eta laburtasunaren eskasiak sortzen ditu hainbat galdera eta zalantza: benetan da posible Justizia Administrazioan euskaraz aritzea? Eta posible al da euskara hutsean aritzea, hau da, norabide guztietan gertatzen diren komunikazioak eta diskurtsoak euskaraz izatea? Indarrean dagoen legeriak babesten al du euskararen erabilera Justizia Administrazioan? Hutsunerik badu legeria horrek? Eskubiderik ba ote dugu euskaldunok epaitegietan euskaraz aritzeko? Eskubide horrek betebeharrik ba al dakarkio Justiziari? Eta baliabiderik jartzen al dute Justizia Administrazioari lotutako eragileek herritarrok euskaraz egin dezagun?

1.- SARRERA

25 urte betetzear badira ere Euskararen Arauzkotzeko Legea[1] onartu zenetik EAEn, zenbait erakundek egindako emaitzen azterketei erreparatuz gero, euskararen normalkuntza oso urruti dago oraindik.

1.- SARRERA

Artikulu honetan Gipuzkoako Foru Aldundiko Euskararen Normalkuntzako Zuzendaritza Nagusian, alderdi teknikotik, euskararen erabileraren normalizazioari begira zer ikuspegi dugun eta zer lan ari garen egiten azalduko dugu. Aldi berean, egokiera hau aprobetxatuko dugu hausnarketa bat egiteko administrazioetako euskararen erabileraren normalizazioaren auzi honen gainean, beti ere gure eskarmentutik abiatuta eta erakunde honen barruan egindako lana eta gainerako erakundeekin eta eragileekin izandako harremanak kontuan izanik.

1 SARRERA.

Administrazio Publikoetako euskararen erabilera normalizatzeko esparruan Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundeak (hemendik aurrera ezagunagoa den IVAP akronimoa erabiliko dugu Eusko Jaurlaritzako Erakunde Autonomo hau aipatzeko) egiten duen lana behar bezala ulertzeko, bidezkoa da lan hori IVAPen misioaren kontestuan kokatzea. Araudiak ematen dizkion helburuak, eskumenak, eta eginkizunak kontuan hartuta, IVAPek honela definitzen du bere misioa: